ਅਗਲੀ ਕਹਾਣੀ

class="fa fa-bell">ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ:

‘ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ’

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬਿਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਲ ਦੁਸਾਂਝ ਨਾਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ (Executive Editor) ਰਮੇਸ਼ ਵਿਨਾਇਕ (Ramesh Vinayak) ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।


----ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣ ’ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀ ਲੱਭਣੀ ਪਵੇਗੀ।----

 

ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉੱਜਲ ਦੁਸਾਂਝ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਤੇ ਸਾਲ 2000 ਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ) ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਬਣਾਇਆ। ਅਜਿਹਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲੇ 72 ਸਾਲਾ ਉਜਲ ਦੁਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮੈਪਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਪਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸਟੈਂਡ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਬੋਲਣ 'ਚ ਸਾਬਕਾ ਫੈਡਰਲ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਐਮਪੀ ਮਾਹਰ ਹਨ।

 

ਉੱਜਲ ਦੁਸਾਂਝ ਇਕ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦੋਸਾਂਝ ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਾਲ ਦਾ ਇਕ ਦੌਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੋ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1960 ਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ ਸਨ।

 

ਦੁਸਾਂਝ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ (Executive Editor) ਰਮੇਸ਼ ਵਿਨਾਇਕ (Ramesh Vinayak) ਨਾਲ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਲਈ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

 

ਪੰਜਾਬ ਚ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਚ ਪੱਛਮੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਨੌਜਵਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?


ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਰਜਬਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਰਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ।

 

ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

 

ਮੈਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਊਰਜਾ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲਵ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ, ਚਾਹਵਾਨ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਦਬਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਵਹਾਅ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਦਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਵਹਾਅ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫ਼ੀਸਾਂ ਵਧੇਰੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਚ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਦੇਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੁੱਦ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤੀ ਲੱਭਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।

 

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਮੀਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ?


ਇਹ ਇੱਕ ਹਰਮਨਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਫ਼ਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਸ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

 

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਰਵੱਈਆ ਹੈ?


ਇਹ ਤਣਾਅ 1998 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪੇਈ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਚੋਣ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਜਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕ ਹਨ। ਫਿਰ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਈ। ਘਾਟਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਬੰਧ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਅ–ਭਾਅ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਠੰਢੇ ਬਸਤੇ 'ਚ ਹਨ।

 

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੋ ਪੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਤ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ?

 

ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਲ 2017 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਣਗੋਲਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਵੋਟਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਢੋਂਗ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਚ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੇ ਗਿਰਜਾ–ਘਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੋਣਾਂ ਚ ਘਰਵਾਪਸੀ ਲਈ ਸੀ।

 

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਜ਼ਹਿਰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਨਰਮੀ ਵਰਤਣ ਲਈ ਟਰੂਡੋ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ?


ਹਾਲ ਹੀ ਤਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਲਿਬਰਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸਾਖੀ ਪਰੇਡ ਸਮੇਤ ਜਿੱਥੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਇਸ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਬਹਿਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ । ਹੁਣ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

 

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਖਤਰੇ ਕਿੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ?


ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਚ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅਰਥ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ 5 ਜਾਂ 10 ਲੋਕ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1984 ਚ ਭਾਰਤ ਚ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਉਹ ਸਿਫਰ ਲੀਡਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਕਾਂ ਚ 3,000 ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

 

ਅਸਲ ਚ ਇਹ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹਾਂ ਚ ਰਹੇਗਾ ਜਿਹੜੇ ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਜਨਮੇ ਤੇ ਪਾਲੇ–ਪੋਸੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਕੁਝ ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਝੂਠ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਝੂਠ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੋਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮੁਲਕ ਚ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਝ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।

 

ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਚ ਕੋਈ ਗੂੰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ?

 

ਇਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਖਾਤਮਾ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਦੰਗੇ ਜਾਂ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਮਸਲੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸੁਧਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

 

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਲਾਜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਏ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹੋ ਜਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਭਰੇ ਤੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਚ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੈਨੇਡਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਸਨ, ਬਹੁਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਸਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਆਹ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਾਂਝਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚ ਜਾਂ ਜਲੰਧਰ ਚ ਮੇਰੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਹ ਵੰਡ ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਉਂਟਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਮਨਾਂ ਚ ਫੱਸਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਲੀਡਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ:- ਦੇਖੋ, ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜਾਓ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜੋ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।

 

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ?


ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ।

 

ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਧਮਕੀ ਸਬੰਧੀ ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਜਨਤਕ ਰਿਪੋਰਟ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਲ ਜਾਗ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਕੋਰਸ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?

 

ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਤੱਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੱਟੜਵਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਕੁਝ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਤੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਕ ਮਸਲੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

 

ਗੈਂਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੈਂਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ '90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਜਵਾਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੁਸਾਂਝ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

 

ਕੈਨੇਡਾ ਚ ਸੱਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਗਈ ਹੈ?


ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਹੋਰ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ 'ਬੇਹਤਰ ਹੀ ਚੰਗਾ'।

 

ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ?


ਨਾਜ਼ੁਕ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਚ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਚ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਚਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਭਾਰਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਭਾਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਇਸਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਨਬੀਆਂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ 'ਸਤਿਯੁਗ' ਸੀ। ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਸਤਿਯੁਗ' ਦੀ ਭਾਲ ਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਹੋਵੇ।

 

 

 

.

  • Punjabi News ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੇ ਜੁੜੋ.
  • Web Title:Khalistani extremism more dangerous for Canada than India says Ujjal Dosanjh